Wat mag wel en niet tijdens de zwangerschap?

Vitamine A:
Vitamine A komt vooral voor in leverproducten zoals paté, leverworst en andere leverproducten. Teveel aan vitamine A kan beschadiging van het gebit van het ongeboren kindje geven. Bovendien bevatten leverproducten veel afvalstoffen die, in grote hoeveelheden, schadelijk voor de baby kunnen zijn. Eet daarom niet meer dan 100 gram lever(producten) per week.

Toxoplasmose:
Toxoplasmose is een parasiet die kan voorkomen in rauw vlees of in de ontlasting van jonge katjes. Bij volwassenen geeft een toxoplasmose-infectie nauwelijks tot geen klachten. Bij een ongeboren kindje kan een infectie met toxoplasmose echter tot aangeboren afwijkingen leiden. Zorg er dus voor dat het vlees goed doorbakken is, en eet geen vlees zoals filet americain, carpaccio, rosbief, tartaar of ossenworst. Alles wat gekookt, gebakken, of gerookt is, is wel veilig. Verschoon de kattenbak liever niet zelf als wanneer je zwanger bent, laat dit even aan iemand anders over. Dit geldt ook voor het werken in de tuin of spelen met de kinderen in de zandbak, was altijd je handen en gebruik eventueel handschoenen.

Listeriose:
Listeriose is een bacterie die zich in rauwe producten kan vormen. Listeriose kan voorkomen in kazen die van rauwe melk bereid zijn. In principe zijn de voorverpakte kazen geen probleem. Als je twijfelt kijk dan op de verpakking of er 'au lait cru' vermeld staat. Dit betekent namelijk dat de kaas van rauwe melk bereid is en je hem dus beter niet kunt eten. Wanneer melk gepasteuriseerd of gesteriliseerd is, is er geen enkel probleem.

Ook in andere rauwe producten kan bij lang bewaren een listeriabacterie zich ontwikkelen. Je moet dan denken aan (rauwe) groeten, vlees, kip en vis. Bewaar deze producten dus altijd in de koelkast, maar niet te lang!! Wanneer je deze producten overigens kookt of bakt is er niets aan de hand, want de listeriabacterie is niet bestand tegen verhitten.

Alcohol:
Alcohol passeert de placenta en kan daardoor risico's opleveren voor een ongeboren baby. De gevaren van alcohol zijn: een verhoogde kans op een miskraam, groeivertraging en aangeboren afwijkingen. Wanneer je tijdens je zwangerschap zeer veel alcohol gebruikt, dan kan je baby afwijkingen aan het gezicht, handen en benen, en neurologische afwijkingen ontwikkelen. Deze afwijkingen worden samen het foetale alcoholsyndroom (FAS) genoemd. Een baby moet na de geboorte ook afkicken van de alcohol die hij /zij tot nu toe via de placenta heeft binnengekregen.

Niemand weet of er een 'veilige' hoeveelheid alcohol is en of er risico's verbonden zijn aan nu en dan een glaasje drinken. Wel is duidelijk dat iedere dag alcohol gebruiken, ook al is het niet veel, gevaarlijk is.

Lees ook eens de folder alcohol en zwangerschap of kijk op www.alcoholenzwangerschap.nl.

Hieronder kun je alvast een korte samenvatting lezen van het advies van de gezondheidsraad.

Advies van de gezondheidsraad aangeboden aan de minister van Volksgezondheid.

Moeten zwangeren en zogende vrouwen helemaal geen alcohol drinken of kan een enkel glas geen kwaad?
De adviezen verschillen nogal eens. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt echter dat de enige veilige optie is: niet drinken. Ook voorafgaand aan de conceptie is niet drinken, ditmaal door beide partners, de enige keuze die schadelijke effecten uitsluit. Na de conceptie kan alcoholgebruik door de man de vrucht uiteraard niet meer schaden. Voor zwangere en zogende vrouwen ligt dat anders. Alcohol in het bloed bereikt via de placenta het ongeboren kind. Via borstvoeding kan de baby ook alcohol binnen krijgen. In beide gevallen kunnen al bij matig gebruik negatieve effecten optreden. Vrouwen doen er dan ook goed aan af te zien van alcohol tot ze stoppen met borstvoeding.

Roken
Roken tijdens de zwangerschap is gevaarlijk voor je ongeboren kindje. Door het roken wordt de bloedtoevoer naar de placenta verminderd, waardoor je baby minder zuurstof en voedingsstoffen krijgt. Moeders die veel roken tijdens de zwangerschap hebben daardoor een grotere kans op een miskraam, een te vroeg geboren kind of zelfs een dood geboren kind. Ook hebben baby's van moeders die roken een lager geboortegewicht dan van moeders die niet roken. Dit kan belangrijk zijn wanneer je baby toch al niet al te groot is en door het roken nog verder achter raakt. Bovendien hebben baby's met een groeiachterstand een grotere kans op problemen met hun ademhaling en voeding.

Roken kan niet alleen de groei, maar ook de verstandelijke ontwikkeling van een kind beïnvloeden. Ook na de geboorte van de baby is het daarom onverstandig te roken. Bovendien verhoogt roken de kans op wiegendood. Uit bovenstaande blijkt dus dat het belangrijk is dat je stopt met roken. Maar dit geldt niet alleen voor de zwangere, het is ook belangrijk dat de partner stopt met roken. Dus zet samen je schouders eronder en stop met roken!!

Drugs
Harddrugs zoals heroïne, cocaïne, LSD, speed en andere pepmiddelen zijn zeer gevaarlijk voor een ongeboren baby. Baby's van moeders die harddrugs gebruiken tijdens de zwangerschap komen meestal verslaafd ter wereld. Deze baby's krijgen na de geboorte vaak last van ontwenningsverschijnselen. Sommige harddrugs veroorzaken ook chromosoomafwijkingen, hartafwijkingen, afwijkingen in het bloed en miskramen. Ook softdrugs als marihuana en hasj zijn waarschijnlijk gevaarlijk voor de ongeboren baby. En vermoedelijk hebben zij een nadelige invloed op de ontwikkeling van de hersenen. Gebruik je drugs tijdens de zwangerschap, meld dit dan alsjeblieft aan ons zodat wij onze verloskundige zorg daar op aan kunnen passen.

Heb je tijdens je zwangerschap drugs gebruikt, meld dit dan alsjeblieft aan ons!!

Medicatie
Van de meeste medicijnen is niet bewezen dat zij schadelijk zijn voor de ongeboren baby. Maar, wat belangrijker is, is dat het echter ook niet bewezen is dat zij helemaal onschadelijk zijn. In de eerste drie maanden van de zwangerschap worden alle belangrijke organen van het kind aangelegd. In die tijd kunnen medicijnen de ontwikkeling van organen remmen of ernstig verstoren. Maar ook in de laatste maanden van de zwangerschap kunnen medicijnen een schadelijke invloed hebben. Zo kunnen aspirines bloedingen veroorzaken. De hersenen van het kind groeien gedurende de hele zwangerschap en zelfs nog na de geboorte. Medicijnen kunnen dus ook in de laatste maanden van de zwangerschap een schadelijke invloed hebben op de ontwikkeling van de hersenen.

Als je toch medicijnen nodig hebt, overleg dan altijd met je huisarts en of apotheker of je deze tijdens zwangerschap mag gebruiken. In sommige gevallen is het beter om medicijnen te slikken in plaats van niets te doen.

Als je naar de tandarts moet, vertel hem dan ook even dat je zwanger bent. Hij kan dan misschien een behandeling waarbij verdoofd moet worden, uitstellen. Paracetamol gaat in principe niet door de placenta heen.

Paracetamol mag je daarom, wel het liefst na de eerste drie maanden, indien nodig gebruiken.

Overige middelen
Probeer in de zwangerschap zoveel mogelijk contact met de volgende stoffen te vermijden: verf op terpentinebasis, ongediertebestrijdingsmiddelen, chemicaliën (zoals foto-ontwikkelvloeistoffen) en lasergames. Van haarverf zijn tot nu toe geen schadelijke effecten bekend. Voor de zekerheid kunt u beter geen soorten gebruiken waar loodhoudende oplosmiddelen in zitten.